An innocent child used to ask a unanswerable questions like "dad where did i come from?", the parents wont say "you come from your mother's womb" then a child would ask another question "how did i come from my mother's womb?" and a dad won't answer it "because your mom and i had sex and the sperms of mine meet the egg cells of your mom", it is awkward and inappropriate to a parents to talk about sex with their children, especially at the younger age around 5 years old.

Papa, Papa, Paano ako ginawa?
By: Howie Severino



Papa, Papa, Paano ako ginawa, part 2
Papa, Papa, Paano ako ginawa, part 3
Papa, Papa, Paano ako ginawa, part 4

The documentary of Howie Severino’s “Papa, Papa, Paano ako ginawa?” is one of the best documentary films of "iwitness" of GMA7. The documentary shows some fact about the family livelihood.

The family would not be called as family if there were no Father or mother to act as the guider of their children. The family plays an important role and has special responsibility in the socialization of a child.
In this documentary, Howie Severino shows the ignorant mind of a child regards sex, making, or building a family. However, some of them are open-minded about sex but most of them are not.

The human infant is born helpless and without a sense of self and the parents is the one who should fulfill the needs of infant. Around 3 years old the child starting asking or realizing about his/her gender. They started playing games that fitted their gender and the peer group replaced the role of the family’s role in socialization, as the child grows older.

In documentary, Alon has a peer group composed of more boys and fewer girls, but now Alon do not want to play anymore with girls. Howie does not have any idea where his son gets some of his attitude. It is because the peer group replaces their role.

After the peer group, Being on school is one of the helpful stage of a child development. School is a formal agency for weaning children from home and introducing them into the society. Children learn the history, geography and politics of their country and are socialize into the norms, beliefs, values, and customs of the larger society. The schools are responsible for inculcating knowledge and skills that prepare them for adulthood and become productive and effective citizens of the country.

In documentary shows some learning institution, the community of learning is a school that teaches some sensitive topic to their class. Feny Delos Angeles-Bautista is co-founder of the community of learners and she is professional in a field of child development. She talks frankly about sex to the children. According to her, the parents should start answering the right answer whenever their children ask them about sensitive topic like when, where, how they become a human. She encourages the parents to be open to the children to feel; it is okay to ask, it is okay to show, and it is okay to “usisa”. However, in our society, it is still awkward to other to talk about sex.

Moreover, In our society now a day, it is normal to hear if the young teenager is pregnant. In Malabon Philippines, there is particular place called “Paradise” that many teenagers are pregnant. Some child is still ignorant regards sex. Some parents believe that it is not right to talk about sex inside the house and the school is responsible to teach their pupils about reproductive system. According to Aling Lina (a kagawad and health worker in Paradise), it is not only the young pregnant she often see. Monthly, it is not less than ten teenagers had STD or tulo. Both male and female can have STD but females are afraid to consult about their STD.

In Malabon Philippines, they call their prostitute as “Babaeng Tanod”. This shows the Filipino values of uplifting one’s state in life. This can be considered as a positive value, but if she “sells” her body so that she could earn double and thereby sacrificing her morality, then the original value is lost.

Aling Lina gives advice to some teenager about their private life. She also teaches some teenager about contraceptives like using condoms. She is using a model of male sex organ and she shows how to use the condom. It is more advisable to teach with a model of male sex organ. There are some instances before they just show it using the finger, then some couple thought that it is for fingers not for the male sex organ. However, some sectors do not approve the use of contraceptives like condom. Nevertheless, the number of young pregnancy and STD are both increasing.

Some other individual does not know how they get pregnant. Kiko and Aling Lina both the same in their goal to teach and to open the eyes of some children particularly the teenager regards sex. In documentary of Howie Severino, shows the discussions about sex and contraceptives. They show some symptoms of STD by using pictures. Then they teach the proper way in using the condoms. If ever the child cannot control their feelings, they can use condoms to prevent diseases (STD) and to prevent the earlier pregnancy.

Moreover, there are social conflicts between churches and some individuals if it is right to teach in a school regards sex. The churches believe that it is not right to teach it in a public, the parents are the one who is responsible about this thing. However, some individual like Feny and Kiko believes that it is okay to teach it in a public like school. So we cannot control the conflicts regarding this matter.

The RH Bill no. 5043 was passed, this Act shall be known as the “Reproductive Health and Population Development Act of 2008“.The State upholds and promotes responsible parenthood, informed choice, birth spacing and respect for life in conformity with internationally recognized human rights standards. If you still remember, at the year 2008 this act was pass and some schools starting teaches about family planning. However, the churches disapprove this act. According to Atty. Jo Imbong (attorney of CBCP), this act is a child abuse in a highest order. Nevertheless, not all priests are disapproving about this act. According to Fr. Eric Genilo, this act is a part of information of the conscience of people and if it done right, done properly, according to respectful religious tradition of a person being thought then it is something to a human development and be able to make a decision. This issue creates a social conflict between churches and some individuals until now.
According to Kiko, It is hard to have a big number of families that you do not ever have plan.

According to Howie Severino’s documentary, those who pregnant in a early year, those who have STD and other diseases, those young people who sex without protection did not reach the right information and enough service. For others it is not yet late but they just few.

Even there is no law; there are still the last people to lean on. They are the first one you leaned and still the last one you can lean on. They are your parents and they always ready for you. In all agency of socialization, the family is still the best developer of a one individual, which is one of the reasons why Filipino people value so much their family. They are family oriented.

Habang pauwi ako galing school kanina, nakita ko na naman yung matandang babae na nakaupo sa gilid ng malaking bahay. Naghihintay ng limos sa bawat taong dumadaan. Sa araw araw na ginawa ng dyos di mo na mabilang ang taong dumadaan duon. Pero napakadaling bilangin ng mga pisong dumadampi sa basong hawak hawak ng matandang babae. Nakakalungkot isipin na sa dami raming taong nakakakita sa kanya iilan lamang ang talagang nakakapansin sakanya.

Sa may tulay, sa gilid ng eskwelahan, at kahit sa gitna pa ng daan. Iba't ibang matatanda ang nakikita ko. Napakabagal ng ikot ng buhay nila. Napakabagal kumpara saten. Napakabagal na nga, binibilang pa nila ang mga natitirang araw nila dito sa mundo. Nakakaiyak isipin nu? mabubuhay ka pero mamamatay din. Mula sa unang araw mo sa mundo hanggang sa pagtanda't kamatayan mu. May ilan pa nga hindi na umaabo't sa pagtanda, namamatay na sa sakit o kaya naman sa aksidente.
Pero kung tutuusin mas maswerte pa nga sila eh, sila nakakapag pahinga na pero ang ilang matatandang may buhay pa kinakapos na ng hininga. Kinakapos na nga ng hininga, kinakapos pa ng suporta sa mga taong dapat eh nag aalaga sakanila.

Mula pa nung bata ko, takot na kong tumanda. Ilang taon na nga ba ko ngayon? 17 years old na kong nabubuhay sa mundo. Hanggang kaylan kaya ko mananatili dito? hanggang kaylan kaya ko uupo't mananahimik lang sa tabi? hanggang kaylan kaya ko magpapakain sa sistema ng buhay natin? hanggang kaylan kaya ko magbubulag bulagan sa kung anung dapat kong gawin? hanggang kaylan? yan lang naman ang tanong ko eh. Kasi hanggang ngayun hindi ko alam kung panu ko ba sisimulan.


Kadalasan ang mga bata nagmamadaling tumanda, nagmamadali sa buhay kala mu naman mauubusan. Pero pag andun na sila, gustong gustong bumalik sa pag kabata. Lahat naman tayo gustong bumalik dun. Kung pwede nga lang manatili dun, mananatili tayo eh. Kaso iba sa tutuong buhay. Mabilis ang paglakad, oo minsan matatrapik ka pero darating at darating ka ren dun.

Para saken, ang pag tanda ang pinaka worst na parte ng buhay natin. Pag matanda kana parang wala ka nang silbi sa mata ng iba. Minsan ultimo pamilya mo mismo. Palamunin, alagain at sakitin pa. Yan ang kadalasang tingin ng mga mas bata sayo. Ang sakit isiping andun ka sa sitwasyon na yun kung saan ang pamilya mo mismo tinataboy kana.

Ang mga anak mong pinagtyagaan mong palakihin ng maayos. Mga pag hihirap mo para lamang mapag-tapos sila ng pag-aral. Mga damit, pagkain, bahay para sakanila. Pag nakapag tapos na sila't nag katrabaho, ang mga anak mong pinalaki mo magsisimula nang magtuturuan kung sino bang dapat mag alaga sayo. Kung saan kaylangan mo nang mag pahinga, may inaalagaan ka pa rin mga apo mo mula sa mga anak mong inalagaan mo na nung una palang. Parang walang pahinga ang responsibilidad mo sakanila. Panu naman ang responsibilidad nila sayo? Anu yun? nakalimut na sila? o nakain narin ng sistema ng buhay na ginagalawan natin?

Mga matatandang pinabayaan na ng pamilya. Mga matatandang kinalimutan na ng sistema. Mga matatandang para sa ilan wala nang silbe sa buhay at kaylangan nang mag paalam. Nakakaawa, nakakaiyak, nakakainis, nakakakonsensya. Ang mga apong dagdag pa sa kunsomisyon nila. Mga anak, apo, kamag anak na hindi marunong gumalang. Ang iba nananalangin pang mawala na sila.

Nung minsan, nag patahi kame ng uniform ni tal. Matandang uugod ugod na't may salamin ang nanahi ng uniform namin. Nakakalungkot na nakakagaan ng loob. Nakakalungkot kase sa tanda nilang yon sila parin bumubuhay sa mga anak at apo nila. Nasaksihan pa namin ang pag abo't niya ng pera sa apo nyang malapit na ang kaarawan. Naalala ko tuloy ang lola ko sa father side, sa tuwing kaarawan ko may isang daan pa kong natatanggap sa kaniya, na imbes na pambili nya nalang ng gamot, ibibigay niya pa saken. Naalala ko rin si "mommy", lola ko sa mother side. Ou sugarol sya pero ramdam mo parin ang pag alaga niya, simula pagkabata sya nang kasama ko, sya nang nag alaga saken at mag pahanggang ngayon sya paren ang nag aalaga sa ilan ko pang pinsan. kaarawan nga ng lolo ko kahapon. Kita ko sa mga mata nya yung lungkot at saya na nararamdaman nya. Masaya kase dumating kame ng mga apo nya at naalala pa ang kaarawan nya. Malungkot kase hindi sya sigurado kung sa susunod na taon may kaarawan pang maipagdiriwang.

Nakakatakot ang tumanda. 17 na ko, mag e-18, mag na-19, tapos 20 na. 30, 40 at hindi pa sigurado kung aabot pa ng 50. Nakakatakot ang tumanda. Sana bumagal pa ang buhay, kung saan konti pa ang problemang dumadaan. Sana sa mga bawat araw na dumarating saten ay sya ring araw na dumaragdag sa buhay nila.

Sana ang ilan na hindi marunong magpahala sa mga matatanda maisip nilang dapat parin silang pag halagaan. Dahil maikli lang ang buhay, sana matutu tayong mag pahalaga dito. Don't waste your time sa kung ano anung bagay na istorbo sa buhay natin. Sana sa pag tanda natin may mga tao paring makaalala saten. Sana may maabot tayo bago pa tayo kapusin ng hininga. Parang napakawalang kwenta ng sinulat ko para sa ilan. Siguro masasabi nyo sa sarili nyong nag sayang lang kayo ng oras sa pag basa nito. Pero sana sa pag tanda nyo... kahit wala nang ngipin.. may ngiti pa rin.. :)




-- anu daw?

Ang jeep ay isa sa pangunahing transportasyon sa pilipinas. Pinamana pa satin to ng mga amerikano nung patapos na ang world war II. Ang salitang jeepney ay mula pa sa salitang "jeep" and "jitney" or "jeep" and "knee" na ang ibig sabihin ay face-to-face seating. Lam nyu ba yun? hindi siguro nu? kasi sakay lang tayu ng sakay, kung minsan wala naman talaga tayung pakelam sa pinagmulan ng mga bagay bagay sa mundo eh.

Kasama na sa pang araw araw na buhay natin ang pag sakay sa jeep. Naghihintay, nag aabang, pumipila, at kung minsan pa nga'y nag hahabul para lamang makasakay. Iba't ibang tao ang nakakasalamuha mo sa loob ng jeepney, nakakatabi, nakikilala at kung minsan pa nga'y nag kakainlaban. Iba't ibang uri ng tao ang nakakasakay natin, may estudyante, empleyado, simpleng tao, may maarte, may pawisan, may nagtitinda sa palengke daladala ang kanyang paninda, may gulay, tilapya at palaka.

Pati nga rin nag titinda ng taho nakakasakay rin natin. Siksikan sa loob at sa sobrang init pinagpapawisan na kahit ganu pa kaganda pumapanget. Nakakainis minsan ang mga driver na naghihintay pa ng pasahero, late ka na nga sa school lalo ka pang nalelate, na kung tutuusin naman eh talagang kasalanan nating mga estudyanteng nagpuyat sa gabi at nahuli sa pag gising.

Ganun pa man, ang pag sakay sa jeep ang pinakapaborito kong routine sa buhay. Maliban sa minsa'y nakakasakay ko yung crush ko. Marami rin akong nakakasalamuhang tao, minsa'y nakakainis (sa sobrang arte mukha namang kamote). Minsa'y nakakatawa.. si ate na kumakain ng mais sa ngipin sumasabit, si kuya na pag kapogi pogi eh baklush pala, si bunso na iyak ng iyak ang sipon ginawa nang bubble gum, si Manong na natutulog kay manang na nakapatong. Maraming nakakatawang panyayari, minsan si lola mura ng mura wala naman kaaway. Mga matatandang kwentuhan ng kwentuhan bandang huli di naman pala magkakilala. Si manong driver mura rin ng mura lalo na kapag traffic na. Nakakainis minsan pero ayos lang nasanay naren.

Kahit ako man marami ring nakakatawang kwento sa jeep. Minsan jeep ang ginagawa kong library, kahit nakakahilo, kahit medyo malabo na mata ko, pipilitin at pipilin ko paring matapos ang binabasa ko. Ang hirap pa kapag nakakatawa yung binabasa ko kay hirap pigilan yung tawa. Madalas pa ko makatulog sa jeep nun, nakanganga at pagod na pagod. Madalas pa kong mapasobra ng bababaan. Lagi nalang lumalampas. Nakakainis na nakakatawa diba?

Pero ang talagang gusto ko kapag nakasakay ako sa jeepney. Iba't iba pumapasok sa utak ko. Ang dami kong naiisip, tungkol sa buhay ko. Sa mga panyayari, kwento at mga bagay bagay na gumugulo sa isip ko. Sa jeep ko madalas maisip mga taong mahalaga saken, mga taong gusto kong makasama, mga taong gusto kong makita. Sa jeep din, madalas naiisip ko kung anu ba talagang gusto kong gawin sa buhay ko. Madalas kong maisip yung mga gagawin ko pag uwi. Lahat pinaplano ko kapag asa jeep ako. Mga damit na gagamitin ko, assignment, pagsulat ng kung anu anu.. lahat pinaplano ko sa jeep. Pero pag uwi ko naman, lahat ng naiisip ko habang nakasakay ako.. hindi ko na magawa, hindi ko na maisip, hindi ko na maplano..

Siguro kase malawak ang pag iisip ko kapag nakasakay ako sa jeep. Habang pinagmamasdan ang mga bahay na nadadaanan, mga taong lumalakad at mga uri ng pamumuhay na madalas kong masaksihan. Sa jeep ko nasasaksihan ang takbo ng buhay sa pilipinas. Tahimik na mabagal, magulo na mabilis, simple pero komplikado.. Ang buhay ng tao parang pagsakay lang sa jeep yan, sasakay ka sa agos ng pamumuhay, minsan kaylangan mu ring huminto para makahanap ng bagong pasahero sa buhay mu, minsan kaylangan mu ring mag baba para maintindihan ang bawa't halaga ng bagay na napapasayo, pero hihinto ka ulit para magpasakay ng bago. At sa huli kaylangan mu naring bumaba.. para magsimula ulit sa una.

Ganyan ang buhay diba? sakay, hinto, baba at pagkatapos sasakay ulit, hihinto at bababa. Pero tandaan mu hindi sa lahat ng oras may pamasahe kang dala. Minsan kaylangan mu ring lumakad para maranasan ang hirap ng buhay pero diba't kahit lumakad ka man o sumakay ka man.. darating at darating ka rin sa iyong pupuntahan.

Ganyan ang buhay naten. Tama ko diba?